AI-geletterdheid in de zorg: wat moet uw team kunnen herkennen?

Begin bij de taak en de informatie

Inventariseer waarvoor teams AI willen gebruiken en welke toepassingen al zijn beoordeeld. Maak onderscheid tussen algemene communicatie, administratieve ondersteuning en toepassingen die een rol spelen in zorginhoudelijke beslissingen. Een algemene training geeft geen toestemming om een specifieke tool voor elke taak in te zetten.

Laat medewerkers beschrijven welke informatie een taak werkelijk nodig heeft. Voor een algemene uitnodiging kan fictieve of openbare informatie volstaan. Een cliëntverslag kan juist gevoelige details bevatten. Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens; bij cloudgebruik moeten onder meer opslag, betrokken partijen en toegang zorgvuldig worden beoordeeld.

Oefening 1: de samenvatting die net niet klopt

Gebruik een volledig fictieve overdracht met twee afspraken, een onzekerheid en een nog te controleren observatie. Maak daarnaast een voorbeeldsamenvatting waarin een voorbehoud ontbreekt en een afspraak aan de verkeerde persoon wordt gekoppeld.

Vraag deelnemers eerst wat er is veranderd. Bespreek vervolgens welke gevolgen dat zou kunnen hebben in het werkproces. Wie moet de samenvatting met het oorspronkelijke verslag vergelijken? Wanneer blijft een tekst concept? En wat doet iemand als de oorspronkelijke informatie zelf onduidelijk is?

De opbrengst van de oefening is een concrete controleafspraak. “Altijd zelf nadenken” is moeilijk uitvoerbaar; “controleer personen, afspraken, onzekerheden en bron voordat de tekst wordt overgenomen” geeft meer richting.

Oefening 2: een tekst zonder naam is niet vanzelf veilig

Geef een fictieve casus waarin de naam is vervangen door “cliënt A”, maar leeftijd, woonplaats, gezinssituatie en een zeldzame gebeurtenis zijn blijven staan. Laat het team bespreken welke details voor de taak noodzakelijk zijn en of een betrokkene herkenbaar kan blijven.

Oefen daarna met het herschrijven van de vraag tot een algemene opdracht. Bijvoorbeeld: vraag om een structuur voor een evaluatiegesprek zonder een cliëntdossier in te voeren. Zo leren deelnemers dat zij soms hetzelfde werkdoel kunnen bereiken met minder informatie.

Gebruik in een trainingsomgeving geen echte cliëntgegevens om te demonstreren wat niet mag. Een oefening hoort zelf binnen de afspraken van de organisatie te blijven.

Oefening 3: patiëntinformatie die te stellig wordt

Laat deelnemers een fictieve conceptbrief beoordelen. Daarin staat bijvoorbeeld dat een vervolgonderzoek “zeker uitsluitsel geeft”, terwijl de oorspronkelijke tekst voorzichtiger is. Vraag wie inhoud, begrijpelijkheid en aansluiting op de eigen zorgpraktijk controleert.

Maak onderscheid tussen taal verbeteren en de inhoud veranderen. Een goedlopende zin kan een andere betekenis krijgen. Leg daarom vast wie de uiteindelijke tekst mag goedkeuren en waar medewerkers bij twijfel terechtkunnen. Deze oefening gaat over het beoordelen van communicatie; medische besluitvorming vraagt een afzonderlijk passende beoordeling.

Vertaal oefenen naar werkafspraken

Maak per team een korte lijst: welke tool gebruiken we, voor welke taken, met welke gegevens, wie controleert en waar melden we een fout? Leg onbeantwoorde vragen bij een eigenaar neer. Sommige vragen horen bij privacy, andere bij informatiebeveiliging, kwaliteit of de proceseigenaar.

Artikel 4 vraagt om ondersteunende maatregelen voor AI-geletterdheid die passen bij de gebruikscontext. Een algemene AI-cursus vervangt de beoordeling van concrete zorgtoepassingen niet.

Plan een kort terugkommoment nadat medewerkers met de afspraken hebben gewerkt. Vraag welke twijfel is blijven bestaan en welke afspraak onhandig blijkt. Pas eerst die praktijk aan voordat u automatisch meer theorie toevoegt.

Veelgestelde vragen

Kunnen ook ondersteunende medewerkers meedoen? Ja. Administratie, communicatie en planning kunnen met andere AI-vragen werken dan zorgverleners. Stem hun cases daarop af.

Mogen we echte dossiers gebruiken in de training? Kies voor volledig fictieve oefengegevens. Praktijksituaties kunnen herkenbaar zijn zonder gegevens van bestaande cliënten over te nemen.

Is een AI-training een beoordeling van ons ECD of onze zorgapp? Nee. Training en beoordeling hebben verschillende doelen. Neem openstaande vragen over een toepassing apart mee.